• Seks sağlığın korunmasında çoğu ilaçtan daha yararlıdır ve Anti-Aging tedavisi olarak salık verilir. İyi bir seksüel yaşamın insanı sağlıklı, vital ve genç tuttuğunu araştırmalar göstermektedir.

• Endokrinolog açısından bu sonuçlar bilimsel temele dayanmaktadır. Bu gün iyi bir seksin testesteron düzeyini bir iki gün yüksek düzeyde tuttuğu bilinmektedir. Libidoda azalma organizma için bir alarm işaretidir ve çoğu kez temelde yatan gerçek hastalığın belirtilerinden daha önce ortaya çıkar.

• Kalp infarktüsü geçiren her üç hastada ikisinde yıllar önceden seksüel yetersizlik başladığı saptanmıştır. Yaş ilerledikçe daha önce seksüel aktif olan kadınlar ve erkeklerde seks için enerji kalmaz. Erkeklerin kimisinde ereksiyon olmaz, kadınlarda kuruluk problemi başlar. Tüm bu değişiklikler hormonlardaki azalmaya bağlıdır. Hormon tedavisi her iki cinste libidoyu hatta seksüel enerjiyi artırır.

• Bazı araştırmalar erkeklerin impotans olduktan sonra yaklaşık 20 yıl daha yaşadıklarını göstermektedir. Andropoz ne kadar geç başlarsa erkek o kadar uzun yaşar. Başka bir deyimle birey ne sağlıklı ise o kadar uzun süre potent kalır. Erkeklerin çoğu andropozu kabullenmek istemezler ve maalesef azalan seksüel ilgi, ereksiyon problemleri yada depresyon gibi testesteron yetersizliği belirtileri hakkında kimseyle hatta doktorla konuşmak istemezler. Yaşlandıkça libido (cinsel istek) yavaş yavaş azalır. Kimi yaşlılarda ise azalmaz. Kan basıncı düşürücü yada sakinleştirici ilaçlar libidoyu azaltır.

• Erkekte ve kadında seks dürtüsünün bulunmaması testesteron düzeyinin olağan dışı düşük olmasına bağlıdır. Bu durumda en seksi bir kadının bile, ne beyinde nede peniste etkisi olmaz. Ama tek sorumlu bu değildir. Cinsel güç beyinden çıkan uyarıların omurilikteki sinirlerle penise ulaşması ve penisin uzunluğu boyunca iki süngersi cismin kanla dolarak penisi dekleştirmesi biçminde olaylar zincirine dayanır. Burada penise kanı taşıyan atardamarlarda plaklarla daralmamış olması önemlidir.
• Ruhsal, sinirsel, yada damarsal nedenler bu olaylar zincirinde kopukluk yaparak iktidarsızlığa neden olur. Olgularn % 80 inde neden yapısal bozukluk % 20 sinde piskolojiktir.
• Kollestrol yüksekliğinin neden olduğu damar bozukluğu ve genital bölge travması sonucu (bisiklet selesinin baskısı) damarların zarar görmesi iktidarsızlığa yol açan önemli nedenlerdir.
• Şeker hastalığı da damar ve sinirlerde yatığı kötü etki ile iktidarsızlığa götürür. İktidarsızlık libidodan farklı bir sorundur. Cinsel uyarılara karşı penisin dikleşmemesidir. Gerçi cinsel güç yaşla azalmakta ancak iktidarsızlık yalnızca yaşlanmanın bir sonucu değildir. Sorun yaşlanmanın daha erken yıllarında da ortaya çıkabilir. (erkeklerin %5 i 40 yaşında iktidarsızdır.

Tedavi

• İktidarsızlığın tedavisi temeldeki nedene göre değişir.
• Kullanılan ilaçlar gözden geçirilmelidir.
• Testesteron düzeyi düşükse giderilmelidir.
• Sinirlerin ve damarların zarar görmesi önlenmeli (sigara ve alkol kesilmeli, kolesterol düşürülmeli)
• Ruhsal nedenler varsa piskolojik danışmanlık yardımı alınmalıdır. Viagra iktidarsızlık tedavisinde %80 başarı sağlayan ilaçtır. Viagra ile yalnız piskolojik nednli iktiarsızlık değil, organik nedenli ereksiyon bozuklukları da tedavi edilmektedir. Aç olarak alınmalıdır. Bir iki saat boyunca etkisini gösterir. 50 mg. lık doz yeterli olabilir. Ancak çoğu kimseye 100 mg. gerekmektedir. Kalp ve tansiyon ilaçları ile birlikte alınmaz.
• Libido azalmasında ise libido isimli afrodizyak olguların %80 inde düzelme sağlamaktadır. Günde 2 kez 3 gram alınır.
• Düzenli egzersiz yapan erkekler ve kadınlar genellikle iyi seks yaşamına sahiptir.

• Horny Goat Weed ve Avena Sativa bitkisel kökenli kadın ve erkeğin kullanabileceği doğal alternatiflerdir.

• Cilt içten ve dıştan olan etkenlerle yıpranır, yaşlanır. Ayrıca derinin kırışması ve saçların kırlaşmasında genlerin rolü vardır. Yaşam biçimi de (beslenme, sigara, aşırı güneş ışınları vb.) deri ve saç yaşlanmasında etkilidir. Genellikle yaş ve sağlık durumu cilde göre değerlendirilir. Kendinizi çok dinç ve iyi hissetseniz de deriniz kırışık, kahverengi lekeli ise gözlerinizin altı torbalı ise insanlar sizi yaşlı sayar. Öte yandan dış görünümünden memnun olanlar daha sağlıklı, aktif toplum ve kendileri ile barışıktırlar. Çünkü ruhsal denge ve huzur, sağlık ve yaşam sevinci için iç organların çalışması kadar önemlidir. Yaşlanmayla birlikte derinin iç tabakasındaki, derinin çatısını oluşturan kollajen ve derinin elastikiyetini sağlayan elastin lifleri azalır. Böylece deri incelir. Derinin kanlanması da giderek azalır. Yağ ezlerinin yağ üretimi azalır.
• Sonuçta deri ince, kuru, kırışık ve elastikiyetsiz olur. Bu doğal değişiklikler güneş, stres, kötü beslenme, çevre kirliliği, sigara, alkol ile hızlanır. Dış etkenlerden özellikle güneş ışınları en önemli risk faktörüdür. Çok az güneş ışını derinin D vitamini yapabilmesi için gereklidir. Ancak bunun için 5 dakika bile yeterlidir. Çünkü görünen güneş ışınlarının yanı sıra görünmeyen ultraviyole ışınları kollajeni eriten enzimlerin açığa çıkmasına neden olur. Kaldı ki bulutlu havalarda bile güneşin zararlı ultraviyole ışınlarının %80 i bulutlardan geçebilir. Deriyi, içerdiği melanosit hücreleri ultraviyole ışınlardan korur. Şu var ki yaşlanmayla bu hücreler belirgin ölçüde azalır ve derinin güneşin zararlı ışınlarından korunması yetersiz olur. Bu nedenle erken yaşlardan başlayarak aşırı güneşlenmeden kaçınılmalıdır. Solaryuma gitmekte aynı nedenlerle sakıncalıdır. Dışarıda geniş sperlikli şapka, açık renk bol uzun kollu gömlek güneş ışınlarının zararlı etkirlinden krunmk için yararlıdır. Plaj şemsiyelerinin sudan ve kumdan yansıyan ultraviyole ışınlarına karşı korumadığı bilinmektedir.parlak ışıkta plajda yada karlı yerlerde ultraviyole süzgeçli güneş gözlükleri kullanılmadır. Dışarıya çıkmadan yarım saat önce vücudun güneş görecek yerlerine oksibenzon ve parsol 1789 içeren tüm ultraviyole ışınlarını engelleyen geniş etkili güneş yağı sürülmesi  salık verilir.
• Cilt Bakımında Temel Kurallar
• İyi bir cilt bakımının ana kuralları yeterli nemlilik, hormonlar, vitaminler, eser mineraller ve antioksidanlardır. Bu sadece dışardan cilde uygulanmakla kalmayıp içerden de olmalıdır.
• Cildi kurutmayacak, tahriş etmeyecek sabun yada vücut şampuanı kullanınız.  Sabah ve akşam cilt tipinize uygun bir temizleme sütü ile yüzünüzü temizleyiniz. Gündüz çevrenin zararlı etkilerlinden koruyan bitkisel kökenli nemlendirici yüz kremi tercih edilmelidir. Mineral yağlar deriyi çatlatabilir. Yüksek miktarları, kendi doğal yağlarını çözündürerek deriyi daha fazla kurutabilir. Gece deri kendini yenileme fırsatı bulur. Yeterli uyku bu bakımdan önemlidir. Gece kremleri, koruyucu faktörler ve besleyici maddeler içerdiğinden cildi korur, elastikiyet kaybını önler. Bu kremlerin içerik maddelerinden en önemlileri antioksidanlar, vitamin A, B vitaminleri (B2,B5,B6) , vitamin E, vitamin C ve koenzim Q 10 dur. Bazı bakım ürünlerinde bulunan elastin ve kollajen yüzeyde kalır, deri içine girmez. Biyotinin hayvanlardaki etkisine dayanılarak insanlarda da kullanımı önerilmektedir. Ancak insanlarda etkisine ait bir kanıt yoktur. Kaldı ki biyotin eksikliği çok seyrek görülür. Plesenta ürünlerinin de deride belirgin etkisi yoktur. Vücutta ve deride iyi bir hormon dengesini olması önemlidir bu amaçla deriye jel yada losyonlar uygulanır. Soyada izoflavon (bitkisel östrojen) vardır. Bu maddeyi içeren krem (Millenium Energist Elizaberhe arden) cildi nemlendirir ve kırışıklıklardan korur.
• Deriyi Genç Tutan İşlemler
• Gençlerde deri hücreleri 28 günde bir alt katlardan üst kata çıkarak kepek olarak atılır. Yeşın ilerlemesi ile birlikte busüreç 50 güne kadar uzar. Kimyasal olarak A vitamini yapısında olan tiretinoin, retin A, isimleri ile tanınan ürün bu süreci kısaltır. Hücre aktivitesini tetikler. Genç deriyi ön plana getirir. Cilde renk verir, yumuşatır ve kırışıklıkları azaltır. Günde bir kez uygulanır. Etkisini 3 ayda gösterir. Uzun yıllar kullanılabilir. Vücut inde duş altında body-peeling (deri soyma) uygulanabilir (Örneğin Nivea Dusch – peeling). AHA (Alfa hidroksi asit) ve BHA (Beta hidroksi asit) doğal olarak meyvelerde ve sütte bulunur. Yaşlı deriyi soyar ve yeniyi görünür yapar. Yani kimyasal peeling etkisini gösterir.

• Aynı zamanda alt katlardaki yeni hücre ve kollejen oluşumunu uyarır. Retin A, AHA ve BHA güneşe duyarlılığı artırdığından bu ilaçları kullanırken güneşten korunmalıdır. Deri hücrelerinin yenilenme sürecini kısaltan bu işlemlerin hücre bölünme sayısının sınırlı olduğu dikkate alınırsa, mevcut potansiyeli çarçabuk kullanıp sonraları cildin daha çabuk yaşlanmasına neden olacağı sakıcası ileri sürülmektedir. Derinin kimyasal maddelerle (Fenol yada Triklor Asetik Asit) yada lazerlerle soyulması (peeling) kırışıklıklarda uzun süre düzlme sağlayabilir. Ancak deri gevşekse estetik yüz ameliyatı gerekir. Yüzdeki kırışıklıkların giderilmesinde clostridium botulinum bakterisinin seyreltilmiş toksini botoxun yada dolgu maddelerinin deri içine enjekte edilmesi gibi küçük cerrahi girişimler son yıllarda yaygın uygulanmaktadır.

• Kadınlarda menapozla birlikte, erkeklerde ise daha erken yaşlarda saç dökülmesi başlar. Yaşamın orta yıllarında saç değişikliklerinde bir çok faktör rol oynamaktadır.

• Kalıtımla edinilen gen ve kıl köklerinde seyreden genetik programın rolü en önemlidir.

• Kıl köklerinin yenilenmesi ve yeni kıl oluşumu için gerekli olan vitamin ve eser minerallerin eksikliği etkenler arasındadır. Aterioskleroz vb. damar hastalıklarına yol açan sağlık sorunlarında saç dökülmesi sıklıkla görülmektedir.

• Saç dökülmesi ağır bir hastalıktan yada pişik travmadan aylarca sonra ortaya çıkabilir. Çünkü; saç gelişme bozukluğunun dökülme şeklinde kendisini göstermesi zaman alır. Hastalık iyileşince saç dökülmesi kendiliğinden geçer.

• Şu var ki çok kez hormonal dengesizlik saç dökülmesinde en önemli rolü oynar.

• Kadınlarda baş derisinde östrtojen azalması sonucu kıl köklerinde androjen (erkeklik hormonu) baskınlığı olur ve  saç dökülmesi hızlanır. Erkeklerde ise saçlı deride Reduktazenziminde aşırılık varsa testosterondan normalin üstünde dihidro testosterona değişim olur ve buda saç dökülmesine yol açar.

• Kadınlarda yaygın saç dökülmesi, çene, üst dudak, memeler ve üst bacakta kıllanma ile birlikte ise çok kez androjen hormonlarında östrojene oranla bir artış vardır. Bu artış testi ile saptanır. Bu durumda androjen oluşumu, orijinine yönelik tedavi ile frenlenir. Yada hücrelerdeki androjen reseptörleri (algılayıcılar) sentetik bir steroid olan spironolakton ile bloke edilerek androjenlerin etkisi önlenir. Östrojen içeren saç losyonu ve minoxidil etkin maddeli regaine diğer alternatiflerdir.

• Erkeklerde yaygın saç dökülmesinde düzenli östrojenli saç losyonu kullanılması yararlı olmaktadır. Minoksidil de olguların bir kısmında başarılı olmaktadır. Ancak mucize beklenmemelidir.

• Giderek artan saç dökülmesi ve başın çıplaklaşmasıyla başladığı olgularda finasterit (propecia) denenmelidir. Prostat büyümelerinde kullanılan bu ilaç saçlı deride 5-alfa reduktaz enzimini kısıtlayarak testosterondan saç dökülmesini koruyan dihidrotestosteronun oluşumunu azaltır. Ancak ilacın, başarının devamı için yaşam boyu hergün kullanılması gerekmektedir.

1. Günde üç öğün (60 yaşından sonra iki öğün) den fazla yemek yemeyiniz. Az yamak yiyiniz öğün aralarında mevsim meyvesinden başka bir şey yemeyiniz. Akşam yemeğini mümkünse saat 18 den sonraya bırakmayınız ve daha sonra su, şekersiz çay, maden suyu dışında hiçbir şey içmeyiniz.

2. Sigara içmeyiniz ve sigara dumanlı ortamlarda bulunmayınız.

3. Yeterli ve düzenli bir uyku için özen gösteriniz.

4. Haftada 3 – 4 kez yarım saat – 1 sat yürüyüş ve 10 dakika kas güçlendirici eksersizler yapınız.

5. Çevre kirliliğinde korununuz.

6. Sosyal ilişkiler kurunuz ve etkinliklere katılınız.

7. VKİ nin (Bak konu 11.1) kadında 23 erkekte 24 ten fazla olmaması için çaba göstermelisiniz.

8. Stresle başa çıkmayı öğrenmelisiniz.

9. Yaşamınız boyunca okuyup öğrenmeye ara vermeyiniz.

10. Kollestrol düzeyinizin normal olması için çaba gösteriniz

11. Günde bir bardak kırmızı şarap dışında alkol almayınız

12. Seksüel aktif olunuz

13. Tansiyonunuzun 120 / 80 den fazla olmamsı için özen gösteriniz.

14. Besinlerle, yada bitkisel hormonlarla hatta gerekiyorsa doğal hormonlarla hormon yetersizliğini gideriniz.

15. 40 yaş üzerinde iseniz günde 100 mg. aspirin alınız.

16. Günde 500 mg. C vitamini alınız.

17. Günde 400 İÜ E vitamini alınız

18. Günde 1000 mg. calcium alınız.

19. Günde 400 mcg folik asit alınız

20. Demir içermeyen ve A vitamini içeriği 8000 İÜ den az olan bir mülti-vitamin preparatı alınız.

21. Diş bakımına özen gösteriniz.

22. Grip, tetanoz, hepatit – B, pnömoni aşıları gibi aşılarla immün sistemini destekleyiniz.

• Depresyon duygu durumundaki bir bozukluktur. Çoğu kimse geçici olarak kısa süreli üzüntü, karamsarlık geçirebilir.ancak bu duygular en az iki hafta devam ederse depresyondan söz edilir.

• Depresyon sırasında üzüntü, keder dışında eskiye göre sinirli ve endişeli olmak gibi başka duygularda yaşanabilir. Birey kendisini işe yaramaz yada başarısız biri olarak görebilir.tüm olumsuzlukların sonsuza dek süreceği beklentisi olduğu için umutsuzluğa kapılır. Kişi karar vermede zorluk çeker. İlgisizlik oluşur.

• Eskiden zevk aldıkları etkinliklere, hobilerine ve evlerine ilgileri azalır.

• Cinsel istek kaybedilir. Kişilik değişikliği olur belirli bir nedene bağlı olmaksızın uzun süre ağlarlar.

• Uykusuzluk yada aşırı uyuma görülebilir. Yorgunluk ve ağrılardan (Özellikle baş ağrısından) yakınırlar.

• Rahatsızlık bazen ciddi boyutlara ulaşabilir ve depresyondaki kişinin düşünceleri, gerçekle bağlantısını tümüyle yitirir. Örneğin “dünyada bütün kötülüklerin nedeni benim” gibi. Bu tür düşüncelere kimi zaman anormal algılar (halüsinasyonlar) eşlik edebilir. Örneğin kişi “sen kötüsün cezalandırılmalısın” diye suçlayıcı bir ses duyduğunu söyler. O halde depresyonu gerçeğe uymayan bireysel bir davranış biçimi olarak değil, kökleri  beyindeki mesaj maddeleri eksikliği olan bir bedensel hastalık olarak değerlendirilmelidir.

• Birçok yaşlı insana depresyona sokacak kadar neden vardır. Eşlerini kaybetmişlerdir, yada yaşlı olduklarından eş, dost ilgisi de azalmıştır.

• Ekonomik sıkıntılar da varsa sorun daha da büyür.

• Yaşlılıkla birlikte bazı hatalıklarında (eklem ağrıları, iyi işitmeme, görme bozukluğu, kalp ve dolaşım sorunları) ortaya çıkması kişiyi depresyona yatkın kılar. Başta tansiyon ilaçları olmak üzere birçok ilaç depresyona yol açabilir.

Depresyon Nedenleri

• Yaşam koşullarının ve vücuttaki vital maddelerin eksikliklerinin birlikte etkileşimi bardağı taşırabilir.Östrojen, testosteron, Progesteron ve serotonin’ in etkileri çok yönlüdür ve beyinde de etkindir.

• Bu hormonların konsantrosyonunun beyin duygu ve algılama ile ilgili bölümlerinde azalması,; yanlış algılamaya, normal çevre uyarılarına karşı yanlış reaksiyonlara neden olur.

Depresyon Tedavisi

• Her insanın arada bir depresif dönem yaşaması normaldir. Ancak haftalarca sürecek günlük yaşamı aksatırsa depresyona dönüşür.

• Düzenli spor mutluluk beren maddelerin salgılanmasını tetikler.

• Sosyal ilişkiler kurunuz

• Yaşamınızı değişikliklerle ve hobilerinizle renklendiriniz. Sinema, tiyatro ve konsere gitmek , seyahate çıkmak, davetlere katılma, ruhsal huzur için yararlı etkinliklerdir.

• Anti depresyon ilaçlardan selektif serotoinin geri alım inhibitörleri (prozac, günde 10-20 mg, seroxat 20-40 mg, seralin günde 50 mg.) yaşlı hastalarda en az yan etkiyle depresyonu denetim altına alınabilir. Günde tek doz alınmaları ve başka ilaçlarla nisbeten az etkileştiklerinden avantajlıdırlar.

• Etkisiz olmalrı yada yan etkilerinin ortaya çıkması halinde nefazadone (serzone günde 200 ila 400 mg.), sitalopram (Cipram günde 20-40mg.) yada venlafaxine (efexor günde 75 mg.) içeren yan etkileri daha az olan ilaçlar kullanılabilir. Etkin maddesi Buproprion olan ilaç (Zyban) da depresyon tedavisinde ve sigarayı bırakmada destek olarak günlük 300 mg. lık dozda kullanılmaktadır.

• Anti depresyonların yeterli olmasığı olgularda yada ilaç tedavisinin yan etkilerini kaldıramayanlarda elektroşok teavisi hızlı sonuç veren etkin bir tedavi yöntemidir.

• Vücudumuzda eskiyip ölen hücrelerin yari sağlam hücrelerin ikiye bölünüp çoğalmasıyla doldurulur. Bu çoğalma genlerdeki kodlanmış olan informasyonlarla kontrollü ve kurallı olur. Bir yada birkaç gende değişikliğe yol açan DNA hasarı sonucu bu kontrol mekanizması işlemez. DNA vücudun temel yapı taşıdır. Çoğalma dahil tüm hücre fonksiyonlarına karar veren ve hücrelerin çekirdekleri içinde kromozonlarda yer alan genetik materyallerdir. DNA zarar görünce yanlış sinyaller yollanır. Böyle yanlış genetik bilgi sonucu kansere dönüşüm olmaktadır. DNA bozukluğu kalıtımsal olabileceği gibi sonradanda kazanılabilir. Demek ki kanser kromozomlardaki DNA bozukluğu sonucu oluşan bir gen hastalığıdır. Kanserli dokunun hücreleri kontrolsüz ve hızlı çoğalır. Kan dolaşımı ile vücudun her kısmına yerleşir. Bu yayılmaya metastaz denir.

• Kanser gençlerde de görülebilir. Ancak yaşlı insanlar yıllar boyunca hava kirliliği, radyasyon, sigara, yanlış beslenme, zararlı kimyasallar, stres ve hormonal dengesizlik gibi çeşitli zararlı etmenlerin etkisinde kaldıklarından kansere daha yatkındırlar. Ayrıca kanser potensiyeli olan bozuk hücreleri elimine eden gen onarım mekanizması ve immün sistemi de yaşlılarda zayıflar.

• Kalıtımsal yatkınlı için henüz yapılacak bir şey yok şu var ki; kanserlerin %80 i sigara, radyasyon, asbest, zehirli kimyasallar gibi kanserojen maddelerle yada yanlış beslenme ve virüslerle ortaya çıkmaktadır. Bu risk faktörleri kontrol edilerek kanser büyük ölçüde önlenebilir öte yandan kanser hücrelerinin tehlikeli olmaları ve vücutta yayılmaları için immün sisteminde boşluk olması gerekir. İ-yi işleyen bir immün sisteminde kanser hücrelerinin şansı yoktur. Demek ki çok güçlü immün sistemi kansere karşı en iyi sigortadır.

• En düşük kanser oranı, çok seyrek ve az et tüketip, sebze ve meyvesi bol diyet uygulayanlarda sptanmaktadır. Bu koruyucu etki sebze ve meyvelerdeki antioksidanlara ve folik aside bağlanmaktadır. Soyadaki genistein maddesi de kanser hücrelerinin çoğlaması için gerekli olan proteinlerin üretimini önlmektedir. Güneş ışınları ve solaryumların ultraviyole ışınları deri kanserine yol açabilir. Saat 11 ila 15 arası güneş ışınlarından kaçınılmalıdır. (zorunluluk varsa koruma faktörü en az 15 olan güneş kremleri ile korunmalı). Zorunlu değil ise röntgen ışınından kaçınılmalıdır.

• A Hepatiti besinlerle bulaşır. Birkaç haftada geriler ve kansere yo açmaz. Ancak Hepatit B ve Hepatit C virüsleri kan yoluyla ve cinsel ilişkiyle bulaşır. B Hepatit olgularının küçük bir bölümünde siroz ve karaciğer kanseri gelişir. Klinik olarak gizli seyreden Hepatit C ise yıllarca belirti vermeden kalır. Karaciğer fonksiyon testleri yaptırılmazsa Hepatit C taşıyıcılığından kuşkulanılmaz. Şu var ki yıllar sonra karaciğer kanserine yol açabilir. Ne yazık ki bu gün Hepatit C virüsüne karşı aşı bulunamamıştır.

• Helicobakter pylori mide ülseri olgularının çoğunda bulunan bir bakteridir ve mide kanseri oluşumundan sorumlu tutulmaktadır. Antibiyotik tedavisi ile bu olasılık ortadan kaldırılır.

Tanı

• İlerlemiş kanserlerde tıbbi tedavi olanakları kısıtlı olduğundan ve başlangıç döneminde iyi bir tedavi ile kanser problem olmaktan çıkacağından korunma ve erken teşhis çok önemlidir. Bu amaçla aşağıdaki tetkikler yapılır.
• Kadınlar yılda bir jinekolojik muayene olmalı rahim ağzından smear testi ve meme muayenesi yaptırmalıdır. Ayrıca kendi kendine ayda bir kez meme muayenesi yapmalıdırlar.
• 50 yaşından sonra her iki yılda bir uygulanan düşük ışın riskli mamografi bir meme tümörünü hissedilmeden iki yıl önce ortaya çıkarabilir.
• Erkekler yılda bir kez prostat muayenesi ve PSA testi yaptırmalıdır.
• Kadın ve erkekler 50 yaşından başlayarak kalın bağırsak kanserini erken yakalamak için her 5 yılda bir kolonoskopi yaptırmalıdır.
• Dışkıda gizli kan arama testi ile (haemoccult) görülemeyen eser miktardaki kanın varlığı saptanabilir.
• Kuşku uyandıran deri lezyonuna habis olmadığından emin olmak için biopsi uygulanmalıdır.
• Artan kilo ve yağ oranı ile birlikte kadın ve erkeklerde hormona bağımlı bir çok tümörün riski yükselir. O nedenle kilo verme kanserden korunma ve genel sağlık için çok önemlidir.

• Eklemleri etkileyen rahatsızlıklar artrit ve artroz olmak üzere iki tipte görülür.

ARTRİT

• Artrit tanımı iltihaplı eklem rahatsızlıkları için kullanılır.
• Artritin birçok türü (ankilozon spondilit,  sistemik lupuz eritematozus, psöryatik artrit vb.) vardır. Ancak en yaygın şekli romatoid artrittir.
• Romatoit artritte iltihabi bir olay sonucu özellikle parmak ve bilek bazen de omuz, dirsek, diz, ayak ve çene eklemlerinde genellikle ağrı ve şişme olur.
• Hem kollar hem de bacaklardaki eklemler aynı anda etkilenirler.
• Sabah eklemler tutulmuş ve ağrılı olurlar. Bu tutulma gün içinde tamamen kaybolur.
• Yaşlılıkta sıklıkla görülen bu hastalık gençlerde de görülebilir. Ve şiddetli derecede olanları eklemlerin şeklini bozarak hastayı sakat hale getirebilir.
• Çeşitli teoriler ortaya atılmasına rağmen romatoit artritin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir.
• Retrovirüs adlı özel bir virüsün eklem yüzeyindeki normal hücreleri enfekte edip değiştirerek onları immün sistemin tanımayacağı hale getirmesi sonucu, yada immün sistmin bozulması sonucu –normalde vücudu işgal eden zararlılara karşı savunmakla görevli olan- immün sistem elemanlarının vücudun kendi dokusunu tahrip ettiği sanılmaktadır. Bu olay oto immün hastalığı olarak tanımlanır.
• Aşırı stres romatoit artrit krizinin tetikleyicisi olabilir. Nemli, soğuk hava hastalığı ağırlaştırır. Kuru ve sıcak iklim yararlı olur.

ARTROZ (OSTEOARTRİT)

• Artroz iltihabi bir hastalık değildir.
• Eklemlerin aşınıp yıpranması sonucu oluşur.
• İltihabi ir olya bağlı olmadığından artroz yerine kullanılan osteoartrit terimi gerçeği yansıtmayan isabetsiz bir tanımlama olmasına rağmen yaygın olarak kullanılmaktadır.
• Artroz da romatoid artrit gibi sık görülen bir rahatsızlıktır yaşlılarda uzun yıllar kullanmaya bağlı eklemlerde aşırı yıpranma olasılığı daha fazla olduğundan genellikle artroz 50 yaşlarında başlar.
• Ancak daha genç yaşlarda da özellikle eklemleri zorlanan sporcularda oluşabilir.
• En çok etkilenen eklemler kişinin ağırlığını taşıyan eklemlerdir. (kalça, diz, ayak eklemleri).
• Ağırlık taşımayan eklemlerden omuz ve çene eklemleri de artroza eğimli olan eklemlerdir.
• Romatoid artritten farklı olarak artroz tek bir eklemi etkiler.
• Ağrı genellikle egzersizden sonra ve günün sonunda artar.
• Artroz, kemik uçlarını koruyan kıkırdak tamamen aşınıp kemikler birbirine sürtünmeye başlarsa ağırlaşır.
• Eklem deforme olabilir. Bu durumda yapay eklem takılması gerekebilir. 

Artrit Artroz Tanısı

• Klinik bulgu, uygun kan tetkikleri ve röntgen çoğu kez tanıya götürür.

• Artroskopi, biyopsi gerekebilir.

• Kronik dejeneratif bir eklem sorunu olan artroz ile aktif iltihabi bir eklem hastalığı olan artritin yırt edilmesi çok önemlidir.

Artrit ve Artroz Tedavisi

• Eklem yıpranmasından kaçınmak için en önemli önlem aşırı kilodan kurtulmaktır.

• Böylece eklemlerin taşıyacağı yük azalacaktır.

• Omega 3 yağ asitleri ve E vitamini destekli, çok az şeker ve hayvansal yağ, bol miktarda sebze, meyve, balık, tahıl ürünleri ve fazla olamak kaydıla süt ürünleri, baklagiller, ceviz, fındık, yumurtadan oluşan sağlıklı ve dengeli diyet eklem kıkırdağı için de yararlıdır.

• Düzenli günlük egzersizler, eklemlerin hareket kapasitesini arttırır ve ağrı azalır.

• Su ağırlığınızı taşıdığı için ve eklemlerinizin hareketini kolaylaştırdığı için yüzme egzersizi özellikle idealdir.

• Bisiklete binme de çok iyi bir egzersizdir. Ancak akut iltihaplı, şiş yada ağrılı eklemi kesinlikle çalıştırmayın.

• İlaç tedavisi: hafif artrit için aspirin, tylenol yada parasetamol ağrı giderici olarak tavsiye edilir. Bunar işe yaramazsa steroitsiz iltihap giderici ilaçlar (Apranax, Aprol, Cataflam) hem ağrıyı keser hem de iltihabı azaltır. Bunlar sürekli kullanılıyorsa, Ranitab yada Mezoprostol adlı ilaçlarla birlikte alınmaları mide ülseri riskini azaltır. Celebrex (günde 100 mg.) ve Vioxx (günde 125 mg.) adlı ilaçlar mideye zarar vermeden ağrı ve iltihabı kontrol altına alma özellikleriyle diğer steroidsiz iltihap giderici ilaçlardan ayrılır.

• Dioksisiklin, artozun ilerlemesini önleyebilir.

• Glukozamin ve kandroitin sülfat artoz olgularında yararlı olmaktadır. Diz artozunda eklem boşluğuna sinovyal sıvının elastikiyetiyle kalınlığını artıran Hyalüronat çözeltisinin (synvisc, orthovisci Adant) haftada bir olmak üzere 3 ila 5 kez zerki yeni bir tedavi yöntemidir. Diz eklemi iltihaplı ise bu tedavi uygulanmaz. Zerkten sonra dizinizi 48 saat dinlendirmeniz gerekir.

• Kişiyi kötürüm yapan ağır artroz olgularında ameliyarla yapay eklemler konulabilir.

• İnsülin hormonunun yetersizliği sonucu kan glikoz düzeyinin yükselmesiyle karakterize bir rahatsızlıktır. Araştırmalar diyabet sıklığının %4-5 dolayında olduğunu göstermektedir ve Türkiye’ de 2,5 milyon kişide diyabet olduğu düşünülmektedir.

• İnsülin kan şekeri düzeyini kontrol eder v yemekten sonra yükselen kan şekerini hücrelere taşıyarak tekrar normale indirir. Hücrelerde şeker enerji için kullanılır. Diyabette sorun enerji kaynağı olan glikozun hücreler içinde alınamamasıdır. Bu pankreas bezinin yeteli isülin salgılamadığı ya da insülin etkinliğinin azaldığı zaman olur. Kanda şeker olduğu alde hücreler açlık çeker. Hücre içine alınamayan şeker kanda aşırı yükselir.

• Tip I ve Tip II olmak üzere iki tür diyabet vardır.

• Tip I diyabet genellikle çocuklarda ve gençlerde ortaya çıkar. Pankreas çok az insülin üretir ve sonunda hiç insülin üretemez. Nedenler arasında kalıtımın yanı sıra çocukluktaki virüs enfeksiyonu ve otoimmün pankreans hasarı tartışılmaktadır. Hasta ömür boyu insülin ineleri kullanmak zorundadır.

• Tip II diyabet yetişkinlikte başlar. Şişman kimselerde sık görülür. Bu tipte peankreans insülin salgılar ancak nispi bir insülin yetersizliği vardır. Aşırı besin tüketimi sonucu insülin gereksinimi artar. Pankreas sıklıkla yüksek turda çalışır. Kalıtsal eğilimli hastalarda böylece yıllar sonra pankreasın yorulması sonucu diyabet ortaya çıkar. Ayrıca sürekli fazla besin alımında hücrelerinde (özellikle yağ hücrelerinin) artık insüline yanıtı iyi değildir ve daima aynı etki için daha çok insülin gerekir. Yani hücrelerin insüline duyarlılığı azalmıştır. (insülin direnci) bu tip diyabet çok kez yıllarca sinsi bir şekilde gelişir ve farkına varılmaz yada bir kan uayenesinde tesadüfen saptanır.

Aşağıdki belirtilerde diyabet düşünülmelidir.

• Aşırı susama ve acıkma

• Çok sık idrara çıkma

• Kilo kaybı

• Performansta azalma

• Kaşıntı ile birlikte kuru deri

• Seksüel gücün azalması

• Bulanık görme

• İyileşmeyen yaralar

Önlemler

• Aşırı kilo en önemli risk faktörüdür.

• Yeterli bedensel aktivite önemlidir.

• Spor hücrelerin insüline duyarlılığını artırır ve böylece insülin gereksinimi azalır.

• Sürekli streste pankreasın insülin salgılaması düzensiz olur.

• Kan şekerini çabuk yükselten şekerli besinlerden kaçınmalı, ve kana yavaş yavaş karışarak kan şekerini ani yükseltmeyen kompleks karbonhidratları içeren lifli besinleri (tahıl ürünleri, sebze, kırı baklagiller vb) tüketmelidir.

Diyabet Kontrolü

• Diyabetli kişiler glikometre denilen cihazla kan şekeri düzeylerindeki değişiklikleri izleyebilmektedirler.

• Düzenli glikoz ölçümü diyabetin kontrolünde en önemli basamağı oluşturur. İnsülin dozu, diyet ve egzersiz kan glikozu düzeyine göre ayarlanır.

• Laboratuar testleri olarak açlık kan şekeri saptanması en az 8 saatlik bir açlıktn sonra yapılır. Bu test kan şekerindeki o andaki kan şekeri düzeyini gösterir. Genel glisemiyi yansıtmaz.

• Bireyin son 2 – 3 aylık dönemdeki ortalama kan glikoz düzeylerini HbA1c testi yansıtır. Ciddi komplikasyonların oluşma riskini belirleyici en güvenilir testtir. Hedef %6,5 in altında bir HbA1c düzetini sağlamaktır.

• Son yıllarda diyabetin izlenmesinin postprandial (yemek sonrası ikinci saat) glikoz değerlerine göre yürütülmesi benimsenmektedir. Tedavide hedef kan glikoz düzeyini yemek öncesi 110 mg. a yemek sonrası ikinci saatte ise 140 mg. a düşürmektir. Postprandial glikoz düzeylerinin kontrolü risklerin önlenmesi açısından uyarıcıdır.

• Diyabet uzman doktorlarca tedavi edilmelidir. İyi tedavi edilmeyen olgularda kalp, böbrek ve bacak damarlarında ciddi bozukluklar olur. En tehlikeli akut komplikasyon tam insülin yetersizliği sonucu ortaya çıkan diyabetik komadır.

• Genelde yaşlılarda görülen bu hastalık 1817 de Dr Parkinson tarafından tanımlandı.

• İşlevi hormonlarla olan belirli beyin kısımlarındaki hasar sonucu, dopamin yetersizliğine bağlı olarak (Dopamin önemli bir nörotransmitterdir) istirahat halinde görülen tireme, ellerin yada başın sallanması, ayağa kalkma zorluğu, hareket zorluğu gibi belirtiler ortaya çıkar.

• Mimik kasların rijiditesi nedeniyle ifadesiz maske yüz gelişir.

• Nedenler çeşitlidir.

• İlaçların geliştirdiği Parkinson geçicidir. İlaçların kesilmesi ile düzelir.

• İdiopatik parkinsonun nedeni kalıtım, virütik yada serbest radikallerin yaptığı hasar olabilir.

• Parkinsona yatkınlık muhtemelen kalıtımla ilgilidir. Ancak hangi faktörlerin hastalığı ortaya çıkardığı tartışılmaktadır.

• Henüz tam olarak açıklanamayan nedenle dopamin salgılayan sinir yollarında bozulma ve yıkım olmaktadır.

• Böylece ortaya çıkan nörotransmitter (dopamin) yetersizliği özellikle ince hassas hareketlerde uyum problemlerine yol açar.

• Hatırlama ve ruhsal düzen gibi entelektüel yeteneklerde bozulma olmadığından bedebsel eksikliği bizzat yaşama hastayı özellikle üzer.

• İlaç tedavisi fonksiyon bozukluklarını kısmen giderebilir.

• Tedavide ilk seçilecek ilaç, bir dopa-dekarboksilaz inhibitörü ile (benserazit) birlikte kullanılan levodopadır. Madopar her ikisini içeren bir preparattır.

Parkinsondan Korunmak İçin

• Anti-Agink programına uymak önemlidir böylece beyin ve sinir hücrelerinin zararlı iç ve dış etkenlerle vakitsiz ölümü engellenir.

• Ağır metaller ve diğer sinir zehirlerinden  (alüminyum tencereler, alüminyum folyo, alüminyumlu antiasit ilaçlar vb.) kaçınmalıdır.

• Gerekirse kelasyon tedavisi ile bu maddelerin vücuttan dışarı atılımı sağlanmalıdır.